Teithio
Pam mae Teithio’n Bwysig ym Mhowys
Mae teithio’n hanfodol i fywyd ym Mhowys — ond mae hefyd yn un o'n heriau newid hinsawdd mwyaf
Mae trafnidiaeth yn cyfrif am tua 21% o gyfanswm ôl troed carbon Powys, gan ei wneud yn un o'r ffynonellau allyriadau mwyaf yn y Sir.
Mae allyriadau trafnidiaeth fesul preswylydd tua 22% yn uwch na chyfartaledd y DU. Mae Powys yn ardal ddaearyddol fawr ac yn wledig yn bennaf. Gyda phellteroedd hir rhwng trefi a phentrefi, mae llawer o breswylwyr yn dibynnu'n fawr ar geir preifat ar gyfer teithiau bob dydd.
Mae'r data hwn yn tanlinellu maint yr her a'r angen am ddatrysiadau wedi'u teilwra i ardaloedd gwledig.
Teithio fel datrysiad i newid hinsawdd a lles
Nid yw trafnidiaeth ym Mhowys yn ymwneud â charbon yn unig — mae'n ymwneud â mynediad, lles a thegwch.
Powys yw'r Sir leiaf dwys ei phoblogaeth yng Nghymru, gyda dim ond 26 o bobl fesul cilomedr sgwâr. Mae hyn yn cymharu â: 149 o bobl fesul km² ledled Cymru a 274 o bobl fesul km² ledled y DU.
Mae dwysedd poblogaeth is yn ei gwneud hi’n anoddach i ddarparu trafnidiaeth gyhoeddus gonfensiynol. Mae llawer o bobl yn dibynnu ar geir preifat oherwydd nad oes llawer o ddewisiadau eraill.
Mae hyn yn creu heriau gan gynnwys:
- Tlodi trafnidiaeth
- Ynysu cymdeithasol
- Rhwystrau i gael mynediad at ofal iechyd, addysg a chyflogaeth
Mae dros 60% o deithiau gyda thrafnidiaeth gymunedol yng Nghymru yn gysylltiedig ag iechyd, gan dynnu sylw at ba mor hanfodol yw trafnidiaeth i gael mynediad at wasanaethau'r GIG a lles.
Mae gwneud teithio carbon isel yn gyfleus ac yn fforddiadwy yn fwy effeithiol na gofyn i bobl newid heb ddewisiadau eraill. Mae teithio cynaliadwy yn canolbwyntio ar greu system drafnidiaeth sydd â:
- Lefelau carbon is
- Yn fforddiadwy
- Yn hygyrch
- Wedi'i gynllunio o amgylch realiti gwledig
Nid yw teithio cynaliadwy yn ymwneud â sut mae pobl yn teithio yn unig, mae hefyd yn ymwneud â lle mae gwasanaethau wedi'u lleoli a pha mor hawdd y gall pobl gael mynediad at anghenion bob dydd. Rhaid i’r adran gynllunio, defnydd tir a thrafnidiaeth weithio gyda'i gilydd.
Llunio dyfodol Powys
Mae teithio cynaliadwy yn gweithio pan fo dewisiadau amgen yn ymarferol, yn ddibynadwy ac yn fforddiadwy. Mewn Sir wledig, mae lleihau allyriadau yn dibynnu ar well isadeiledd, gwaith cynllunio a datrysiadau a rennir — nid dim ond gofyn i unigolion newid ymddygiad heb gymorth.
Bydd gwneud cynnydd ar gyflymder yn cynnwys:
- Ehangu trafnidiaeth gymunedol a thrafnidiaeth a rennir fel y gall pobl gyrraedd gofal iechyd, addysg a gwasanaethau heb gar
- Gwneud hi'n haws i ddewis teithio gyda lefelau carbon is drwy wella dibynadwyedd, fforddiadwyedd a gwybodaeth
- Cefnogi newid graddol i gerbydau ag allyriadau is, ochr yn ochr ag isadeiledd gwefru lle mae ei angen
- Creu opsiynau mwy diogel ar gyfer cerdded, teithio ar olwynion a beicio mewn mannau lle mae'n ymarferol ac yn werthfawr
- Lleihau'r angen i deithio pellteroedd hir drwy wella mynediad lleol at wasanaethau drwy gynllunio cydgysylltiedig
Y nod yw gwneud opsiynau teithio carbon isel a gwydn yn ddewis hawdd a fforddiadwy - wedi'u cefnogi gan fuddsoddiad a gwasanaethau.
Mae cyrff cyhoeddus ym Mhowys yn cefnogi teithio cynaliadwy drwy gynllunio trafnidiaeth, penderfyniadau ynghylch lleoliadau gwasanaethau, rheoli fflyd a buddsoddi mewn datrysiadau i drafnidiaeth gymunedol a thrafnidiaeth a rennir sydd wedi'u teilwra i anghenion gwledig.
Astudiaeth Achos Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn paratoi'r ffordd ar gyfer teithio cynaliadwy cynyddol yng nghefn gwlad Cymru, gan osod 16 pwynt gwefru ar gyfer cerbydau trydan newydd yn ddiweddar. Mae hyn yn adeiladu ar waith blaenorol a gyflawnodd drydaneiddio fflyd 100%. Trawsnewidiodd APCBB 19 o gerbydau i ddim allyriadau, un o'r cyrff sector cyhoeddus cyntaf yng Nghymru i gyflawni fflyd o gerbydau trydan. Dysgwch fwy yma: Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, Abertawe: system ynni leol glyfar a thrydaneiddio fflyd | LLYW.CYMRU (Dolen Allanol) |  |
Astudiaeth Achos Un datrysiad i'r her o ran trafnidiaeth gyhoeddus yw datblygu cynlluniau trafnidiaeth gymunedol a chlybiau ceir. Mae Cludiant Cymunedol Llanwrtyd yn sefydliad dielw a sefydlwyd yn 2022 sy'n darparu gwasanaethau trafnidiaeth gymunedol, gan gysylltu â llwybrau bysiau a rheilffyrdd presennol lle bynnag y bo modd, mewn ymdrech i gynyddu cynhwysiant cymdeithasol a gwella ansawdd bywyd trigolion Powys. Dysgwch fwy yma: Blwyddyn 1af Bws Cymunedol - Cludiant Cymunedol Llanwrtyd (Dolen Allanol) |  |
Datgloi teithio cynaliadwy ym Mhowys
Mae prosiectau trafnidiaeth arloesol ledled Powys eisoes yn dangos beth sy'n bosibl.
TrydaNi
Rhwydwaith rhannu ceir trydan sy'n eiddo i'r gymuned ac sy'n gweithredu ledled Cymru yw TrydaNi.
Mae'n darparu dewisiadau trafnidiaeth fforddiadwy, carbon isel, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig lle mae dibyniaeth uchel ar geir. Gellir archebu cerbydau trwy ap ac maent ar gael mewn sawl lleoliad ledled Cymru, gyda’r bwriad o ehangu’r gwasanaeth ymhellach ar y gweill.
Dysgwch fwy: TrydaNi Car Clubs | Community car sharing across Wales (Dolen Allanol)
Gweithredu sy'n seiliedig ar dystiolaeth
Mae tystiolaeth yn helpu gwasanaethau cyhoeddus, busnesau a chymunedau i roi ymdrech lle y bydd yn gwneud y gwahaniaeth mwyaf.
Ôl-troed carbon Powys
Gallwch edrych ar fanylion llawn ôl troed carbon Powys, gan gynnwys mewn perthynas â theithio, ar Sir Powys: Sylfaen Carbon a Thrawsnewid Hinsawdd
Trafnidiaeth gymunedol a thrafnidiaeth a rennir ym Mhowys
Mae’r adroddiad ar drafnidiaeth gymunedol a thrafnidiaeth a rennir ym Mhowys yn edrych ar sut y gallai systemau trafnidiaeth a rennir ehangu ar draws y Sir.
Mae'r astudiaeth yn nodi rhwystrau i fabwysiadu ac yn darparu argymhellion sy'n cyd-fynd â:
- Nodau datgarboneiddio trafnidiaeth Llywodraeth Cymru
- Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru)
Mae'n ystyried opsiynau fel clybiau rhannu ceir a gwasanaethau symudedd dan arweiniad y gymuned i leihau allyriadau wrth wella mynediad.
Darllenwch yr adroddiad llawn yma Community and shared transport in Powys Report (Dolen Allanol)
